Practicum: Smeltpunt en kookpunt van water – Klas 2 HAVO/VWO

In dit practicum voor klas 2 havo/vwo meet je temperatuurveranderingen bij faseovergangen van water en stel je een temperatuur-tijdgrafiek op. Je leert het concept latente warmte te herkennen.

Leerdoel

Na dit practicum kun je smeltpunt en kookpunt van water aanwijzen in een temperatuur-tijdgrafiek, het begrip faseovergang uitleggen en verklaren waarom de temperatuur tijdens smelten en koken niet stijgt ondanks het toevoeren van warmte.

Cursusniveau en vakgebied

Niveau: HAVO/VWO klas 2 | Vak: Natuurkunde | Onderwerp: Warmte – faseovergangen, temperatuur-tijdgrafiek

Benodigdheden

• Thermometer (−10 tot +110 °C)
• Bekerglas (250 mL) en verwarmingsplaat of gasbrander
• IJsblokjes en gedestilleerd water
• Stopwatch
• Statief met klem en roerstaaf
• Grafiekpapier

Achtergrondinformatie

Tijdens een faseovergang (smelten of koken) blijft de temperatuur constant, ook al wordt er warmte toegevoerd. De energie wordt gebruikt voor het verbreken van bindingen tussen moleculen en niet voor temperatuurverhoging. Dit heet latente warmte.

Werkwijze

1. Vul het bekerglas met ijsblokjes en een kleine hoeveelheid water. Start de stopwatch.
2. Noteer de temperatuur elke 30 seconden terwijl het ijs smelt (verwarm langzaam).
3. Zodra alle ijs gesmolten is, verwarm verder tot het water kookt. Blijf meten tot 2 minuten na het begin van het koken.
4. Teken de temperatuur-tijdgrafiek (t op de x-as, T op de y-as).

Verwerkingsvragen

1. Bij welke temperatuur smelt ijs? En bij welke kookt water?
2. Wat zie je in de grafiek tijdens een faseovergang?
3. Waarom stijgt de temperatuur tijdens het smelten niet, terwijl de brander wél warmte toevoert?

Uitwerking

V1: Smeltpunt = 0 °C; kookpunt = 100 °C (bij normale luchtdruk).

V2: De grafiek vertoont een horizontaal plateau: de temperatuur verandert niet.

V3: De toegevoerde warmte wordt gebruikt om molecuulbindingen te verbreken (latente warmte) — niet om de temperatuur te verhogen.

Benodigde laboratoriumapparatuur van Labvakhandel

Labvakhandel levert thermometers, bekerglazen, verwarmingsplaatjes en statief-materiaal voor warmte-experimenten in het voortgezet onderwijs.

Bekijk het assortiment warmte-apparatuur of neem contact op voor advies.

Meer practicumopdrachten

Ontdek alle practica in de Labvakhandel kennisbank — voor biologie, scheikunde en natuurkunde.