Practicum: Bindingen en stofeigenschappen – Scheikunde Klas 2 HAVO

In dit practicum voor klas 2 HAVO onderzoek je het verband tussen het type chemische binding (ionbinding vs. covalente binding) en macroscopische stofeigenschappen zoals geleidbaarheid, oplosbaarheid en smeltpunt.

Leerdoel

Na dit practicum kun je de ionbinding en covalente binding beschrijven en van elkaar onderscheiden, de elektronenconfiguratie opstellen voor eenvoudige ionen, en stofeigenschappen (smeltpunt, geleidbaarheid, oplosbaarheid) verklaren op basis van het type binding.

Cursusniveau en vakgebied

Niveau: HAVO klas 2 | Vak: Scheikunde | Domein: B3 Bindingen en eigenschappen | Ionbinding, ionrooster, covalente binding, valentie-elektronen, geleidbaarheid, oplosbaarheid

Benodigdheden

• Geleidbaarheidstester (LED of lampje met batterij en twee elektroden)
• Stoffen (vast en als oplossing): NaCl, suiker (saccharose), wax, zwavel
• Gedestilleerd water, Bekerglazen
• Verwarmingsplaat, metalen spatels
• Periodiek systeem

Achtergrondinformatie

Ionbinding: metaal geeft valentie-elektronen af aan niet-metaal → kation + anion. Ionrooster: sterke elektrostatische aantrekking → hoog smeltpunt, hard, bros. In water vallen ionen vrij → geleidt stroom. In de vaste toestand: geleidt niet (ionen niet mobiel). Covalente binding: elektronen gedeeld. Moleculaire stoffen (suiker, wax) zijn zachter, hebben lagere smeltpunten, geleidt de stroom niet in oplossing (geen ionen).

Werkwijze

Deel A – Geleidbaarheidstest

1. Test met de geleidbaarheidstester: vast NaCl, NaCl-oplossing (0,1 mol/L), suikerwater (0,1 mol/L), gedestilleerd water, HCl (0,1 mol/L). Noteer per stof: geleidt (ja/nee).

Deel B – Oplosbaarheid vergelijken

1. Voeg een spatelvolume NaCl, suiker en zwavel apart toe aan 10 mL gedestilleerd water. Roer. Noteer: opgelost of niet?

Deel C – Smeltpunt vergelijken (demonstratie)

1. Verwarm wax (stearine) en een weinig NaCl apart op de verwarmingsplaat. Observeer bij welke temperatuur elke stof begint te smelten.

Observatietabel

Verwerkingsvragen

1. Verklaar waarom vast NaCl de stroom niet geleidt, maar NaCl-oplossing wel.
2. Suikerwater geleidt de stroom niet. Verklaar.
3. Verklaar waarom NaCl een veel hoger smeltpunt heeft (801°C) dan suiker (≈186°C).

Uitwerking

V1: In vast NaCl zijn de Na⁺- en Cl⁻-ionen vastgezet in een ionrooster en kunnen niet bewegen → geen stroomgeleiding. In oplossing zijn de ionen vrij beweegbaar (Na⁺(aq) en Cl⁻(aq)) en kunnen ze ladingen transporteren → geleidt stroom.

V2: Suiker (C₁₂H₂₂O₁¹) heeft covalente bindingen en dissocieert niet in ionen bij oplossen. Er ontstaan suikermoleculen, maar geen geladen deeltjes. Zonder vrije ionen kan er geen elektrische stroom lopen.

V3: In NaCl-ionrooster zijn Na⁺ en Cl⁻ bij elkaar gehouden door sterke elektrostatische aantrekkingskrachten (laag kation, hoog anion, groot ladingsverschil). Om te smelten moeten al deze krachten verbroken worden → hoge energie nodig → hoog smeltpunt. Suiker heeft moleculaire structuur met slechts zwakke intermoleculaire krachten (waterstofbruggen) → lagere energie nodig → lager smeltpunt.

Benodigde laboratoriumapparatuur van Labvakhandel

Labvakhandel levert geleidbaarheidstesters, verwarmingsplaten en chemicaliënsets voor bindingspraktika in het voortgezet scheikundeonderwijs.

Bekijk het assortiment of neem contact op voor advies.

Meer practicumopdrachten

Ontdek alle practica in de Labvakhandel kennisbank — voor biologie, scheikunde en natuurkunde.