Practicum: Zuren en basen – neutralisatietitratie – Scheikunde Klas 2 HAVO

In dit practicum voor klas 2 HAVO titreer je een zoutzuuroplossing (HCl) met natriumhydroxide (NaOH) en fen olftaleïne als indicator. Je bepaalt de concentratie van HCl via c₁V₁ = c₂V₂.

Leerdoel

Na dit practicum kun je een neutralisatietitratie correct uitvoeren, het equivalentiepunt bepalen aan de hand van de kleurverandering van de indicator, de concentratie berekenen via c₁V₁ = c₂V₂ (voor 1:1-reactie), en de pH van een sterk zuur berekenen.

Cursusniveau en vakgebied

Niveau: HAVO klas 2 | Vak: Scheikunde | Domein: C1, C2 | Zuur, base, titratie, equivalentiepunt, indicator, neutralisatiereactie, pH

Benodigdheden

Buret (50 mL) op burettehouder en statief
Erlenmeyer (100 mL), pipet (10 mL)
NaOH-oplossing (0,100 mol/L als titrant)
HCl-oplossing (onbekende concentratie, ≈0,100 mol/L)
Fen olftaleïne-indicator (2 druppels per titratie)

Achtergrondinformatie

Neutralisatiereactie: HCl + NaOH → NaCl + H₂O (molverhouding 1:1). Op het equivalentiepunt: n(HCl) = n(NaOH) → c(HCl) × V(HCl) = c(NaOH) × V(NaOH). Fen olftaleïne slaat om van kleurloos naar roze bij pH ≈ 8,3 (net voorbij het equivalentiepunt). pH sterk zuur: pH = −log[HCl] (bij volledige dissociatie).

Werkwijze

Vul de burette met NaOH (0,100 mol/L). Stel bij op 0,00 mL. Noteer de beginstand.
Pipetteer 10,00 mL HCl in de erlenmeyer. Voeg 2 druppels fen olftaleïne toe.
Laat NaOH druppelsgewijs in de erlenmeyer lopen. Schud na elke toevoeging. Dichtbij het eindpunt: druppel voor druppel. Stop zodra de kleur blijvend lichtroze is (10 s stabiel).
Noteer de eindstand. Bereken V(NaOH) verbruikt. Herhaal 3×. Neem het gemiddelde.

Titratiemeettabel

Titratie	Beginstand (mL)	Eindstand (mL)	V(NaOH) (mL)
1	0,00
2
3
Gemiddeld V(NaOH)

Verwerkingsvragen

V(NaOH) gemiddeld = 9,80 mL; c(NaOH) = 0,100 mol/L; V(HCl) = 10,00 mL. Bereken c(HCl).
Bereken de pH van de gevonden HCl-oplossing.
Waarom is fen olftaleïne een betere indicator dan lakmoes voor deze titratie?

Uitwerking

V1: n(NaOH) = 0,100 × 9,80 / 1000 = 9,80 × 10⁻⁴ mol. n(HCl) = n(NaOH) = 9,80 × 10⁻⁴ mol. c(HCl) = 9,80 × 10⁻⁴ / 0,01000 = 0,0980 mol/L.

V2: pH = −log(0,0980) ≈ 1,01.

V3: Fen olftaleïne slaat om bij pH ≈ 8,3, vlak na het equivalentiepunt van deze titratie (waar pH ≈ 7). De overgang van kleurloos naar roze is duidelijk waarneembaar. Lakmoes slaat om bij pH ≈ 7 maar geeft een onduidelijker omslagpunt (paars-rood-blauw overgang is moeilijker exact te bepalen).

Benodigde laboratoriumapparatuur van Labvakhandel

Labvakhandel levert buretten, stativen, erlenmeyersets en indicators voor titratiepraktika in het voortgezet scheikundeonderwijs.

Bekijk het assortiment of neem contact op voor advies.

Meer practicumopdrachten

Ontdek alle practica in de Labvakhandel kennisbank — voor biologie, scheikunde en natuurkunde.