Practicum: Druk en oppervlak – Klas 3 HAVO

In dit practicum voor 3 havo onderzoek je hoe druk afhangt van de kracht en het oppervlak en pas je de formule p = F / A toe op praktische situaties.

Leerdoel

Na dit practicum kun je druk berekenen in Pascal, verklaren waarom druk toeneemt bij een kleiner oppervlak bij gelijke kracht, en voorbeelden geven uit het dagelijks leven.

Cursusniveau en vakgebied

Niveau: HAVO klas 3 | Vak: Natuurkunde | Onderwerp: Krachten – druk, p = F/A

Benodigdheden

• Metalen blok (bekend gewicht, bijv. 2,0 kg)
• Veerkrachtmeter (0–25 N)
• Schuimrubber of zachte klei
• Plankjes van 10×10 cm en 5×5 cm
• Liniaal

Achtergrondinformatie

Druk is kracht per oppervlak: p = F / A. De eenheid is Pascal (Pa = N/m²). Druk en oppervlak zijn omgekeerd evenredig bij gelijke kracht: halveer je het oppervlak, dan verdubbelt de druk.

Werkwijze

1. Bereken de zwaartekracht van het blok: F_z = m × g.
2. Leg het blok op het schuimrubber met het grote vlak (0,020 m²) naar beneden. Noteer de indrukking.
3. Herhaal met het kleine vlak (0,010 m²). Bereken telkens p = F / A.
4. Gebruik het kleine plankje (5×5 cm = 0,0025 m²) als extra oppervlakreductie.

Meettabel

Verwerkingsvragen

1. Bereken de druk als het blok (2,0 kg) op 0,010 m² staat.
2. Wat gebeurt er met de druk als je het oppervlak halveert bij gelijke kracht?
3. Noem een praktisch voorbeeld waarbij mensen bewust de druk verlagen door het oppervlak te vergroten.

Uitwerking

V1: p = 20 / 0,010 = 2 000 Pa.

V2: De druk verdubbelt — druk en oppervlak zijn omgekeerd evenredig.

V3: Sneeuwschoenen, zwemvliezen of brede tractorbanden vergroten het oppervlak en verlagen de druk zodat men niet wegzakt.

Benodigde laboratoriumapparatuur van Labvakhandel

Labvakhandel levert gewichtensets, veerkrachtmeters en schuimrubber voor drukexperimenten.

Bekijk het assortiment of neem contact op voor advies.

Meer practicumopdrachten

Ontdek alle practica in de Labvakhandel kennisbank — voor biologie, scheikunde en natuurkunde.