Practicum: Dichtheid bepalen en moleculair model – Klas 4 HAVO

In dit practicum voor 4 havo bepaal je de dichtheid van vaste stoffen via de verdringingsmethode en koppel je de gevonden waarden aan het moleculaire model van materie.

Leerdoel

Na dit practicum kun je dichtheid berekenen via ρ = m/V, het verschil in dichtheid tussen materialen verklaren met het moleculaire model en temperatuur omrekenen van Celsius naar Kelvin.

Cursusniveau en vakgebied

Niveau: HAVO klas 4 | Vak: Natuurkunde | Domein: D1 Eigenschappen van stoffen en materialen

Benodigdheden

Balans (nauwkeurig op 0,1 g)
Maatcilinder (100 mL)
Drie vaste proefstukken (aluminium, koper, onbekend)
Gedestilleerd water
Schuifmaat (optioneel)

Achtergrondinformatie

Dichtheid: ρ = m / V (kg/m³ of g/cm³). Bij de verdringingsmethode is V = V₂ − V₁ (maatcilinder voor en na onderdompeling). Dichtheid hangt af van atoommassa en roosterstructuur.

Werkwijze

Weeg elk proefstuk nauwkeurig (m).
Vul de maatcilinder op 50,0 mL. Laat het proefstuk erin zakken. Lees V₂ af. Bereken V.
Bereken ρ = m / V. Vergelijk met BINAS tabel 8.

Meettabel

Materiaal	m (g)	V (cm³)	ρ gemeten (g/cm³)	ρ tabel (g/cm³)
Aluminium				2,70
Koper				8,96
Onbekend

Verwerkingsvragen

Een aluminiumblokje: m = 27,0 g, V = 10,0 mL. Bereken ρ.
Waarom is koper dichter dan aluminium? Verklaar met het moleculaire model.
Zet 20 °C om naar Kelvin. Waarom gebruiken we Kelvin bij gaswetten?

Uitwerking

Materiaal	m (g)	V (cm³)	ρ (g/cm³)
Aluminium	27,0	10,0	2,70
Koper	89,6	10,0	8,96

V1: ρ = 27,0 / 10,0 = 2,70 g/cm³ — overeenkomend met de tabelwaarde.

V2: Koperatomen (atoommassa 63,5 u) zijn zwaarder dan aluminiumatomen (27,0 u). Bij hetzelfde volume bevat koper dus zwaardere atomen → hogere dichtheid.

V3: T(K) = 20 + 273 = 293 K. Bij 0 K is er geen moleculaire beweging; bij gaswetten (P × V = n × R × T) moet T absoluut zijn om deling door nul te voorkomen.

Benodigde laboratoriumapparatuur van Labvakhandel

Labvakhandel levert balansen, maatcilinders en metalen proefstuksets voor materiaalkunde-experimenten.

Bekijk het assortiment of neem contact op voor advies.

Meer practicumopdrachten

Ontdek alle practica in de Labvakhandel kennisbank — voor biologie, scheikunde en natuurkunde.