Niveauaanduiding: HAVO 4 of 5 — passend bij het hoofdstuk Golven (geluidssnelheid, v = f·λ, temperatuurafhankelijkheid). Opmerking VMBO-T: de methode via twee telefoons en tijdverschilmeting is op VMBO-T goed uitvoerbaar als kwalitatieve demonstratie, maar de nauwkeurigheid is te beperkt voor een volwaardige practicum-afleiding van v. Een betere keuze voor VMBO-T is het panfluit-practicum, waarbij v indirect via f en L wordt bepaald.
Geluid heeft een eindige snelheid. In lucht bij kamertemperatuur legt een geluidssignaal in één seconde een afstand van ongeveer 343 meter af. Dat lijkt snel — maar in vergelijking met licht (300 000 km/s) is het traag genoeg om direct meetbaar te zijn. Bij een afstand van tien meter duurt het bijna 30 milliseconden voordat het geluid aankomt.
In dit practicum meten twee smartphones tegelijk het geluid van één klap. Door het tijdsverschil te bepalen en de onderlinge afstand te kennen, berekent u de geluidssnelheid.
Na afloop van dit practicum kunt u:
De geluidssnelheid v in droge lucht hangt af van de temperatuur T (in °C):
v ≈ 331 + 0,6 · T (m/s)
Bij 20°C geeft dit v ≈ 343 m/s. De geluidssnelheid hangt niet af van de frequentie (geen dispersie in lucht bij schoolpraktijkfrequenties) en vrijwel niet van de luchtdruk bij normale omstandigheden.
De Phyphox-module Acoustic Stopwatch registreert het tijdstip waarop het microfoonsignaal een ingestelde drempelwaarde overschrijdt. Door twee telefoons op verschillende afstanden van dezelfde klapsignaalsbron te plaatsen, kunnen de aankomsttijden van het geluid worden vergeleken. Het tijdsverschil Δt en de afstandsverschil Δs geven:
v = Δs / Δt
In de praktijk is het lastig om beide telefoons exact tegelijk te starten. Een efficiëntere methode is de echo-methode: één telefoon klapt, de andere telefoon registreert zowel het directe signaal als de echo van een muur.
Geen gevaren. Klap niet direct naast het oor van een klasgenoot.
De eerste nauwkeurige bepaling van de geluidssnelheid in lucht dateert uit 1738, uitgevoerd door de Franse Académie des Sciences. Onderzoekers schoten een kanon af en maten de vertraging tussen de lichtflits en het geluid op een afstand van bijna 30 km. Ze vonden een waarde dicht bij 332 m/s. Sindsdien zijn de methoden sterk verfijnd: moderne bepalingen via laserinterferometrie geven v = 331,29 m/s bij 0°C.
De Phyphox Acoustic Stopwatch-module gebruikt de ingebouwde audiobuffer om geluidspieken te detecteren. De tijdresolutie hangt af van de audiobuffer-grootte van het apparaat, maar is typisch ±1–5 ms voor de klap-echo-methode.
Labvakhandel levert akoestische demonstratiematerialen, meetlinten en statiefmateriaal voor geluids- en golfpractica in het voortgezet onderwijs.
Bekijk het assortiment natuurkunde artikelen of neem contact op voor advies.
Ontdek alle practica in de Labvakhandel kennisbank — voor biologie, scheikunde en natuurkunde.
Inloggen
Wachtwoord vergeten
Account aanmaken
Uw winkelwagen is leeg.