Practicum: Hormonale regulatie – glucosetolerantietest – Biologie Klas 5 HAVO

In dit examenpracticum voor klas 5 HAVO analyseer je gegevens van een orale glucosetolerantietest (OGTT). Je koppelt de bloedglucosecurven aan de hormonen insuline en glucagon, het principe van negatieve terugkoppeling en de pathofysiologie van diabetes mellitus type 1 en type 2.

Leerdoel

Na dit practicum kun je een OGTT-curve interpreteren, de rol van insuline en glucagon in glucosehomeostase beschrijven, het principe van negatieve terugkoppeling toepassen, diabetes type 1 (auto-immuun, geen insuline) en type 2 (insulineresistentie) onderscheiden, en de behandelingen (insuline-injectie, leefstijlinterventie) uitleggen.

Cursusniveau en vakgebied

Niveau: HAVO klas 5 (examenjaar) | Vak: Biologie | Domein: O (orgaan- en organismeniveau), M (zelfregulatie) (CE) | Insuline, glucagon, bloedglucose, homeostase, negatieve terugkoppeling, diabetes mellitus, OGTT

Benodigdheden

Gegeven OGTT-dataset (bloedglucose vs. tijd voor gezond, DM type 1, DM type 2)
Grafiekpapier, liniaal, rekenmachine
Optioneel: glucosemeter en teststrips voor eigen glucosemeting

Achtergrondinformatie

OGTT: patiënt drinkt 75 g glucose. Bloedglucose gemeten 0, 30, 60, 90, 120 min. Normaal: glucosepiek < 11,1 mmol/L na 120 min < 7,8 mmol/L. Insuline (blauw-bloedcellen): daalt bloedglucose → lever + spieren nemen glucose op → glycogeensynthese. Glucagon (alfa-cellen): stijgt bloedglucose → glycogenolyse + gluconeogenese. Negatieve terugkoppeling: hoog glucose → insuline → glucose daalt → minder insuline.

OGTT-data (gegeven)

Tijd (min)	Gezond (mmol/L)	DM type 1 (mmol/L)	DM type 2 (mmol/L)
0	5,0	12,0	6,5
30	8,2	17,5	10,5
60	9,1	19,0	13,2
90	7,5	18,5	12,8
120	5,8	17,8	11,0

Verwerkingsvragen

Teken de drie OGTT-curven in één grafiek. Welke curve is normaal? Welke zijn pathologisch?
Verklaar waarom de glucosewaarden bij DM type 1 nauwelijks dalen na de glucosepiek.
Verklaar het verschil in nuchterglucose (tijdstip 0) tussen DM type 1 (12,0) en DM type 2 (6,5).

Uitwerking

V1: De gezonde curve piekt rond 60 min en keert terug naar ≈5,8 mmol/L (normaal). DM type 1 start al hoog en blijft hoog (geen insulineproductie). DM type 2 piekt hoog en daalt traag (insulineresistentie). Beide pathologische curves overschrijden de drempel van 7,8 mmol/L na 120 min.

V2: DM type 1 is een auto-immuunziekte waarbij de beta-cellen van de eilandjes van Langerhans zijn vernietigd. Er wordt praktisch geen insuline geproduceerd. Zonder insuline kunnen levercellen en spiercellen glucose niet opnemen → de glucoseconcentratie blijft hoog (hyperglykemie) en wordt niet gereduceerd na de glucosebelasting.

V3: DM type 1 heeft al nuchter een sterk verhoogde glucosewaarde (12,0) door totale afwezigheid van insuline, ook in nuchtere toestand. DM type 2 heeft een licht verhoogde nuchterglucose (6,5, net boven normaal van 5,0) omdat er nog enige insulineproductie is (maar insulineresistentie de glucoseopname belemmert). In type 1 is er geen rem op glucoseafgifte door de lever (glucagon ongecontroleerd).

Benodigde laboratoriumapparatuur van Labvakhandel

Labvakhandel levert glucosemeters, teststrips en OGTT-simulatiedatasets voor hormonale regulatiepraktika in het voortgezet biologieonderwijs.

Bekijk het assortiment of neem contact op voor advies.

Meer practicumopdrachten

Ontdek alle practica in de Labvakhandel kennisbank — voor biologie, scheikunde en natuurkunde.