Practicum: Fotosynthese – O₂-productie bij Elodea – Biologie Klas 1 VMBO-T

In dit practicum voor klas 1 VMBO-T meet je de zuurstofproductie van de waterplant Elodea canadensis bij verschillende lichtintensiteiten. Je verifieert de fotosyntheseformule en begrijpt het lichtcompensatiepunt.

Leerdoel

Na dit practicum kun je de fotosyntheseformule opschrijven (6CO₂ + 6H₂O + licht → C∆H₁₂O∆ + 6O₂), de invloed van lichtintensiteit op fotosynthesesnelheid verklaren, het lichtcompensatiepunt beschrijven, en de grondstoffen en producten van fotosynthese benoemen.

Cursusniveau en vakgebied

Niveau: VMBO-T klas 1 | Vak: Biologie | Domein: K/7 Fotosynthese en ademhaling | Fotosynthese, O₂-productie, lichtintensiteit, CO₂, chlorofyl, lichtcompensatiepunt

Benodigdheden

• Verse Elodea-takjes (≈10 cm, rechthoekig afgesneden)
• Bekerglas (500 mL), statief met lamp (variabele afstand)
• NaHCO₃-oplossing (0,5%) als CO₂-bron
• Stopwatch, liniaal

Achtergrondinformatie

Fotosynthese: 6 CO₂ + 6 H₂O → C∆H₁₂O∆ + 6 O₂ (energie van licht, chlorofyl). De O₂-bubbels van Elodea zijn een maat voor de fotosynthesesnelheid. Bij toenemende lichtintensiteit stijgt de fotosynthesesnelheid (tot een maximum = lichtverzadiging). Lichtcompensatiepunt: de lichtintensiteit waarbij fotosynthese = ademhaling (netto O₂-productie = 0). Hoe verder de lamp, hoe minder licht (kwadraatswet: I ∝ 1/d²).

Werkwijze

1. Zet de Elodea rechtop in het bekerglas met NaHCO₃-oplossing. Laat 5 min acclimatiseren.
2. Zet de lamp op 5 cm. Tel bubbels per minuut gedurende 1 min. Noteer.
3. Herhaal op 10, 20 en 40 cm afstand. Wacht 2 min tussen metingen.
4. Doe elke meting 2× en neem het gemiddelde.

Meettabel

Verwerkingsvragen

1. Waarom voeg je NaHCO₃ toe aan het water in het bekerglas?
2. Welke twee factoren bepalen of een plant per dag per saldo groeit of krimpt?
3. ’s Nachts produceert de plant geen zuurstof maar wel CO₂. Welk proces is hiervoor verantwoordelijk?

Uitwerking

V1: NaHCO₃ is natriumwaterstofcarbonaat. Opgelost in water levert het CO₂ (via het koolzuurevenwicht): HCO₃⁻ ↕ CO₂ + OH⁻. CO₂ is een grondstof voor fotosynthese. Zonder voldoende CO₂ zou de fotosynthese belemmerd worden door CO₂-tekort in plaats van lichtintensiteit.

V2: (1) De hoeveelheid licht (lichtintensiteit en duur). (2) De temperatuur. Overdag bij genoeg licht: fotosynthese > ademhaling → netto O₂-productie en suikeropbouw → plant groeit. ’s Nachts of bij weinig licht: alleen ademhaling → netto afbraak van suikers.

V3: Celademhaling (dissimilatie): C∆H₁₂O∆ + 6 O₂ → 6 CO₂ + 6 H₂O + energie. Ademhaling gaat 24 uur per dag door; overdag is het verborgen omdat fotosynthese veel meer O₂ produceert.

Benodigde laboratoriumapparatuur van Labvakhandel

Labvakhandel levert Elodea-sets, lampenstatief-opstellingen en NaHCO₃-oplossingen voor fotosynthese-praktika in het voortgezet biologieonderwijs.

Bekijk het assortiment of neem contact op voor advies.

Meer practicumopdrachten

Ontdek alle practica in de Labvakhandel kennisbank — voor biologie, scheikunde en natuurkunde.