Practicum: Verbranding – producten aantonen – NaSk2 Klas 1 VMBO-T

In dit practicum voor klas 1 VMBO-T toon je de producten van verbranding aan bij een brandende kaars: koolstofdioxide (CO₂) via kalkwater en water (H₂O) via kobaltchloridepapier. Je schrijft de verbrandingsvergelijking op en koppelt aan de verbrandingsdriehoek.

Leerdoel

Na dit practicum kun je de verbrandingsvergelijking beschrijven (brandstof + O₂ → CO₂ + H₂O), CO₂ aantonen met kalkwater en H₂O met kobaltchloridepapier, de verbrandingsdriehoek toepassen, en verklaren wat bij brandveiligheid en blusmaatregelen van belang is.

Cursusniveau en vakgebied

Niveau: VMBO-T klas 1 | Vak: NaSk2 | Domein: K/4 Mens en omgeving: verbranding | Verbranding, CO₂, H₂O, kalkwater, kobaltchloridepapier, verbrandingsdriehoek, brandstof, zuurstof

Benodigdheden

• Kaars en aansteker, kaarsenhouder
• Kalkwater (Ca(OH)₂-oplossing, helder)
• Kobaltchloridepapier (blauw)
• Glazen trechter met afvoerslang en kleine pomp of spuit
• Glazen stolp of omgekeerd bekerglas, statief
• Veiligheidsbril

Achtergrondinformatie

Verbranding is een chemische reactie van een brandstof met zuurstof (O₂). Producten: CO₂ (koolstofdioxide) en H₂O (water) bij volledige verbranding. Paraffinekaars: C_nH_2n+2 + O₂ → CO₂ + H₂O. Aantonen CO₂: CO₂ + Ca(OH)₂ → CaCO₃ ↓ + H₂O; kalkwater wordt troebel. Aantonen H₂O: kobaltchloridepapier kleurt van blauw naar roze bij aanwezigheid van water. Verbrandingsdriehoek: brandstof + zuurstof + ontbrandingstemperatuur = brand. Wegnemen van één factor stopt de brand.

Werkwijze

1. Steek de kaars aan. Houd kobaltchloridepapier boven de vlam (niet te dicht – verbrandingsgevaar). Observeer: van blauw naar roze?
2. Plaast de glazen trechter omgekeerd boven de vlam. Sluit de afvoerslang aan op de spuit. Zuig verbrandingsgassen op en blaas ze via het slangetje door kalkwater. Observeer: wordt het kalkwater troebel?
3. Dek de kaars af met een glazen stolp. Wanneer dooft de vlam? Verklaar.

Observatietabel

Verwerkingsvragen

1. Schrijf de verbrandingsreactie van methaan (CH₂) in woorden en in formules.
2. Verklaar met de verbrandingsdriehoek waarom een CO₂-blusser effectief is.
3. Bij onvolledige verbranding ontstaat ook CO (koolmonoxide). Verklaar wanneer dat gebeurt en waarom CO gevaarlijker is dan CO₂.

Uitwerking

V1: Woorden: methaan + zuurstof → koolstofdioxide + water. Formule: CH₂ + 2 O₂ → CO₂ + 2 H₂O.

V2: Een CO₂-blusser spuit koolstofdioxide over de brand. CO₂ is zwaarder dan lucht en vormt een laag over de brandende stof. Hierdoor wordt de zuurstoftoevoer afgesloten (zuurstof weggenomen uit de verbrandingsdriehoek) → de brand dooft.

V3: Onvolledige verbranding treedt op bij te weinig zuurstof (O₂-tekort), bijv. in een slecht geventileerde ruimte of bij een grote vlam. CO is gevaarlijker dan CO₂ omdat CO zich bindt aan hemoglobine in het bloed (200× sterker dan O₂) → het bloed kan geen zuurstof meer transporteren → verstikking, zelfs bij lage concentraties.

Benodigde laboratoriumapparatuur van Labvakhandel

Labvakhandel levert kalkwaterflessen, kobaltchloridepapier, stolpen en verbrandingssets voor scheikunde-praktika in het voortgezet onderwijs.

Bekijk het assortiment scheikunde artikelen Bekijk het assortiment natuurkunde artikelen of neem contact op voor advies.

Meer practicumopdrachten

Ontdek alle practica in de Labvakhandel kennisbank — voor biologie, scheikunde en natuurkunde.