Practicum: Bloedcirculatie – hartslag en bloeddruk – Biologie Klas 2 VMBO-T

In dit practicum voor klas 2 VMBO-T meet je hartslag en bloeddruk in rust, direct na inspanning en tijdens herstel. Je koppelt de metingen aan de werking van het hart, de kleine en grote bloedsomloop, en de betekenis van bloeddruk.

Leerdoel

Na dit practicum kun je hartfrequentie en bloeddruk meten en interpreteren, de werking van het hart beschrijven (samentrekking, kamers, kleppen), de kleine en grote bloedsomloop onderscheiden, en de invloed van inspanning op hartslag verklaren.

Cursusniveau en vakgebied

Niveau: VMBO-T klas 2 | Vak: Biologie | Domein: K/8 Transport | Hart, hartfrequentie, bloeddruk, bloedsomloop, slagader, ader, ader, zuurstof, inspanning

Benodigdheden

• Digitale bloeddrukmeter (pols of bovenarm)
• Stopwatch
• Inspanningsprotocol: 3 min staptesten (steppen op stoel)

Achtergrondinformatie

Het hart pompt bloed via twee circuits: kleine bloedsomloop (hart → longen → hart) en grote bloedsomloop (hart → lichaam → hart). Het hart heeft vier kamers: linker- en rechterkamer en linker- en rechterboezem. Kleppen zorgen dat bloed slechts één kant op stroomt. Hartfrequentie (HF): slagen per minuut (rust: 60–80/min). Bloeddruk: systolisch (max, bij samentrekking) / diastolisch (min, bij ontspanning). Normaal: <120/80 mmHg. Bij inspanning: meer O₂ nodig → HF en bloeddruk stijgen.

Werkwijze

1. Rust 5 min. Meet HF (15 s tellen × 4) en bloeddruk (bloeddrukmeter). Noteer.
2. Voer 3 min staptesten uit (op en neer van stoel, ≈24×/min).
3. Meet HF en bloeddruk direct na de inspanning. Noteer.
4. Meet HF elke minuut gedurende 5 min herstel.

Meettabel

Verwerkingsvragen

1. Verklaar waarom de hartslag stijgt bij lichamelijke inspanning.
2. Slagaderlijk bloed is helder rood; veneus bloed is donkerrood. Verklaar het kleurverschil.
3. Een getraind sportman heeft een rusthartslag van 50/min. Is dat normaal? Verklaar.

Uitwerking

V1: Bij inspanning verbruiken spieren meer O₂ en produceren meer CO₂. Het sympathische zenuwstelsel en adrenaline verhogen de hartfrequentie (chronotrope werking) en het slagvolume (inotrope werking). Hierdoor wordt per minuut meer bloed rondgepompt (groter hartminuutvolume) → meer O₂-aanvoer naar de spieren.

V2: Slagaderlijk bloed heeft zuurstof gebonden aan hemoglobine (oxyhemoglobine = helder rood). Veneus bloed heeft de O₂ afgegeven aan de weefsels; het hemoglobine heeft geen O₂ meer (deoxyhemoglobine = donkerrood/blauwachtig).

V3: Ja, dat is normaal en zelfs gunstig. Door sport is het hart groter en sterker geworden (sporthart). Het pompt per slag meer bloed (groter slagvolume), zodat minder slagen per minuut nodig zijn om dezelfde hoeveelheid bloed te pompen. Dat is efficiënter.

Benodigde laboratoriumapparatuur van Labvakhandel

Labvakhandel levert digitale bloeddrukmeters en stopwatches voor fysiologiepraktika in het voortgezet biologieonderwijs.

Bekijk het assortiment of neem contact op voor advies.

Meer practicumopdrachten

Ontdek alle practica in de Labvakhandel kennisbank — voor biologie, scheikunde en natuurkunde.