Practicum: Urineonderzoek – nierfunctie – Biologie Klas 2 VMBO-T

In dit practicum voor klas 2 VMBO-T onderzoek je nagebootste urinemonsters op glucose, eiwit en pH met urinestrips. Je koppelt de bevindingen aan de werking van de nier, homeostase en pathologische condities zoals diabetes mellitus.

Leerdoel

Na dit practicum kun je de functie van de nier beschrijven (filtratie, terugresorptie, secretie), afwijkende urine-parameters interpreteren, de rol van de nier in homeostase uitleggen, en glucose in urine koppelen aan diabetes mellitus.

Cursusniveau en vakgebied

Niveau: VMBO-T klas 2 | Vak: Biologie | Domein: K/9 Uitscheiding en hormonen | Nier, nefron, filtratie, terugresorptie, urine, homeostase, glucose, diabetes

Benodigdheden

• Nagebootste urinemonsters A, B en C (gedestilleerd water + bekende toevoegingen)
• Urine-teststrips (combistix: glucose, eiwit, pH, nitriet)
• Bekerglazen (50 mL), stopwatch

Achtergrondinformatie

De nier filtert bloed via het nefron: de glomerulus filtert water, glucose, ionen, ureum. De tubulus resorbeert selectief terug: glucose (normaal 100%), water, Na⁺. Normale urine: geen glucose, geen eiwit, pH 5–8, gering ureum. Diabetes mellitus: hoge bloedglucose → drempelwaarde nier overschreden → glucose in urine (glucosurie). Nefrotisch syndroom: beschadigde glomerulus → eiwit lekt door → proteïnurie.

Werkwijze

1. Dompel de urinestrip 1 s in monster A. Lees af na 60 s (kleurenschaal). Noteer.
2. Herhaal voor monsters B en C.
3. Interpreteer: welk monster is normaal? Welk wijst op diabetes? Welk op nierschade?

Meettabel

Verwerkingsvragen

1. Monster B heeft glucose maar geen eiwit in de urine. Welke aandoening is waarschijnlijk? Verklaar.
2. Verklaar waarom de nierbuisjes glucose actief terugresorb. maar ureum (deels) niet.
3. Beschrijf twee manieren waarop de nier bijdraagt aan de homeostase van het lichaam.

Uitwerking

V1: Glucose in urine zonder eiwit wijst op diabetes mellitus. Bij hoge bloedglucose overschrijdt de concentratie in het glomerulusfiltraat de maximale terugresorptiecapaciteit van de tubulus → glucose verschijnt in de urine (glucosurie).

V2: Glucose is een waardevolle energiebron. Actief transport (via SGLT-eiwitten) brengt glucose terug van het filtraat naar het bloed. Ureum is een afvalproduct van eiwitafbraak; het is niet nuttig voor het lichaam → slechts deels teruggeresorb. (passief), de rest uitgescheiden.

V3: (1) Waterbalans: de nier past de hoeveelheid water in de urine aan (onder invloed van ADH) om de bloedvolume constant te houden. (2) Zout- en ionenbalans: de nier regelt de concentratie Na⁺, K⁺, en andere ionen in het bloed (onder invloed van aldosteron).

Benodigde laboratoriumapparatuur van Labvakhandel

Labvakhandel levert urine-teststrips en nagebootste urinesamplessets voor nierfunctie-praktika in het voortgezet biologieonderwijs.

Bekijk het assortiment of neem contact op voor advies.

Meer practicumopdrachten

Ontdek alle practica in de Labvakhandel kennisbank — voor biologie, scheikunde en natuurkunde.