In dit practicum voor klas 3 vmbo-t doe je de boraxparelproef. Je verwarmt een klein bolletje gesmolten borax samen met een metaalverbinding in een vlam. De kleur die de parel aanneemt, vertelt je welk metaal er aanwezig is. Zo kun je metalen van elkaar onderscheiden zonder ze te wegen of op te lossen.
Na dit practicum kun je de boraxparelproef stap voor stap uitvoeren, de kleur van de parel koppelen aan het aanwezige metaal, het verschil aangeven tussen de buitenste en de binnenste vlamzone van een bunsenbrander, en uitleggen wat kwalitatieve analyse betekent.
Niveau: VMBO-T klas 3 | Vak: NASK II | Onderwerp: Stoffen en eigenschappen / Kwalitatieve analyse | Trefwoorden: metalen, vlamreactie, borax, parelkleur, kwalitatieve analyse
Borax is een wit poeder dat bij verhitting smelt tot een doorzichtige, glasachtige druppel: de boraxparel. Als je een klein beetje van een metaalverbinding aan die gesmolten parel toevoegt, lost het metaal op in het glas en kleurt de parel. Elk metaal geeft een andere kleur. Op die manier kun je metalen van elkaar onderscheiden zonder ingewikkelde apparatuur.
De bunsenbrander heeft twee zones: de buitenste vlam (blauw, zuurstofrijk) en de binnenste vlam (gelig, minder zuurstof). In de buitenste vlam gedragen metalen zich anders dan in de binnenste vlam. Koper geeft in de buitenste vlam een blauwe parel, maar in de binnenste vlam een rood-opaak parel doordat het koperion wordt omgezet naar metallisch koper.
V1: Dit heet reductie: het koperion (Cu²⁺) neemt elektronen op en wordt omgezet naar metallisch koper (Cu). Het rode, ondoorzichtige uiterlijk van de parel is kenmerkend voor fijn verdeeld koper in het gesmolten glas.
V2: Kobalt wordt in de binnenste vlam niet gereduceerd. Het kobaltion blijft in dezelfde toestand en geeft daardoor dezelfde blauwe kleur in beide vlamzones.
V3: Geel-bruin in de buitenste vlam en groen in de binnenste vlam is kenmerkend voor ijzer. In de buitenste vlam is ijzer aanwezig als Fe³⁺ (geel-bruin); in de binnenste vlam wordt het gereduceerd naar Fe²⁺ (groen).
V4: Kwalitatieve analyse bepaalt welke stoffen aanwezig zijn (bijv. welk metaal zit er in de parel?). Kwantitatieve analyse bepaalt hoeveel van een stof aanwezig is (bijv. hoeveel gram koper zit er in een erts?). De boraxparelproef is een voorbeeld van kwalitatieve analyse.
De boraxparelproef kan ook worden uitgevoerd met fosforzout (natriumammoniumwaterstoffosfaat, NaNH₄HPO₄·4H₂O), ook wel bekend als de fosforzoutparel. Dit zout smelt eveneens tot een heldere, glasachtige parel en lost metaalzouten op een vergelijkbare wijze als borax.
Fosforzout valt niet onder de SVHC-lijst van de REACH-verordening en is daarmee een praktisch alternatief voor scholen die de borax-classificatie (reproductietoxisch 1B) willen vermijden. De werkwijze is identiek aan die van de boraxparelproef. De parelkleuren zijn grotendeels vergelijkbaar, al kunnen kleine verschillen optreden bij mangaan en chroom.
Let op: de veiligheidsregels voor verhitting in een open vlam blijven onverminderd van toepassing. Draag een veiligheidsbril en hittebestendige handschoenen en werk in een goed geventileerde ruimte.
Labvakhandel levert bunsenbranders, nichroom- en platinadraadjes, veiligheidsbrillen en spatels die geschikt zijn voor dit practicum in het voortgezet onderwijs. Bekijk ons scheikunde-assortiment of neem contact op voor advies.
Ontdek alle practica in de Labvakhandel kennisbank — voor biologie, scheikunde en natuurkunde.
Inloggen
Wachtwoord vergeten
Account aanmaken
Uw winkelwagen is leeg.
