Practicum: Zuren en basen – neutralisatietitratie – Scheikunde Klas 2 VWO

In dit practicum voor klas 2 vwo titreer je een zoutzuuroplossing (HCl) met natriumhydroxide (NaOH) en fen olftaleïne als indicator. Je bepaalt de onbekende concentratie van HCl en berekent het equivalentiepunt.

Leerdoel

Na dit practicum kun je een eenvoudige neutralisatietitratie uitvoeren en het equivalentiepunt bepalen, de concentratie berekenen via c₁V₁ = c₂V₂ (voor 1:1-reactie), pH berekenen van sterke zuren en basen, en uitleggen wat een indicator is.

Cursusniveau en vakgebied

Niveau: VWO klas 2 | Vak: Scheikunde | Domein: C1, C2 | Zuren, basen, titratie, pH, indicator, stoichiometrie

Benodigdheden

• Buret (50 mL), buretklem op statief
• Erlenmeyer (100 mL)
• Pipet (10 mL) of maatcilinder
• NaOH-oplossing (0,100 mol/L, titrant)
• HCl-oplossing (onbekende concentratie ≈0,100 mol/L)
• Fen olftaleïne-indicator (1-2 druppels)

Achtergrondinformatie

Neutralisatie: HCl + NaOH → NaCl + H₂O (verhouding 1:1). Op het equivalentiepunt: n(HCl) = n(NaOH) → c(HCl) × V(HCl) = c(NaOH) × V(NaOH). Fen olftaleïne is kleurloos in zuur en rood-violet in base (omslagpunt pH ≈ 8,3). pH = −log[H⁺]; voor sterke zuren: [H⁺] = c(zuur).

Werkwijze

1. Vul de burette met NaOH-oplossing tot 0,00 mL. Noteer beginstand.
2. Pipetteer 10,00 mL HCl in de erlenmeyer. Voeg 2 druppels fen olftaleïne toe.
3. Druppel NaOH toe — schud na elke toevoeging. Tegen het einde druppel voor druppel. Stop zodra de kleur van kleurloos naar blijvend lichtroze verandert (10 s stabiel).
4. Noteer eindstand burette. Bereken V(NaOH) verbruikt.
5. Herhaal 3×. Bereken gemiddeld V(NaOH).

Titratiemeettabel

Verwerkingsvragen

1. V(NaOH) gemiddeld = 9,80 mL; c(NaOH) = 0,100 mol/L; V(HCl) = 10,00 mL. Bereken c(HCl).
2. Bereken de pH van de gevonden HCl-oplossing.
3. Waarom gebruik je fen olftaleïne en niet lakmoes bij deze titratie?

Uitwerking

V1: n(NaOH) = 0,100 × 9,80/1000 = 9,80 × 10⁻⁴ mol. n(HCl) = n(NaOH) = 9,80 × 10⁻⁴ mol. c(HCl) = 9,80 × 10⁻⁴ / 0,01000 = 0,0980 mol/L.

V2: pH = −log(0,0980) = −log(9,80 × 10⁻²) = 2 − log(9,80) = 2 − 0,991 = 1,01.

V3: Fen olftaleïne slaat om bij pH 8,3, vlak na het equivalentiepunt (pH = 7 bij NaCl + H₂O). De kleurovergang is helder waarneembaar (kleurloos → roze). Lakmoes slaat om rond pH 7 maar geeft een vager omslagpunt en is moeilijker te observeren in een dunne titratie-oplossing.

Benodigde laboratoriumapparatuur van Labvakhandel

Labvakhandel levert buretten, stativen, erlenmeyersets en indicators voor titratiepraktika in het voortgezet scheikundeonderwijs.

Bekijk het assortiment of neem contact op voor advies.

Meer practicumopdrachten

Ontdek alle practica in de Labvakhandel kennisbank — voor biologie, scheikunde en natuurkunde.