Practicum: Bloeddruk en hartslag meten bij inspanning – Biologie Klas 4 VWO

In dit practicum voor klas 4 vwo meet je systolische en diastolische bloeddruk en hartfrequentie in rust en na lichamelijke inspanning. Je analyseert het herstel en koppelt dit aan homeostase en de regulatie van de bloedsomloop.

Leerdoel

Na dit practicum kun je bloeddruk en hartfrequentie meten en interpreteren, de begrippen systolisch en diastolisch verklaren, de regulatie van de hartslag via het zenuwstelsel en hormonen (adrenaline) beschrijven, en het herstelproces na inspanning uitleggen.

Cursusniveau en vakgebied

Niveau: VWO klas 4 | Vak: Biologie | Domein: O-niveau – orgaan/organisme – transport, homeostase, regulatie

Benodigdheden

• Digitale bloeddrukmeter (voor bovena arm, met manchet)
• Stopwatch
• Sporter (proefpersoon): zittend gedurende het practicum
• Trap of bankje (voor inspanningstest: 3 minuten stappen)

Achtergrondinformatie

Bloeddruk = de druk die bloed uitoefent op de vaatwand. Systolisch (bovendruk): druk bij contractie van de linkerkamer. Diastolisch (onderdruk): druk bij ontspanning. Normaalwaarden: ≈120/80 mmHg. Bij inspanning neemt de hartfrequentie toe (sinus- atriale knoop versneld door sympathicus + adrenaline) en de slagvolume stijgt — het hartminuutvolume (HMV = hartfrequentie × slagvolume) neemt sterk toe.

Werkwijze

1. Laat de proefpersoon 5 minuten rustig zitten. Meet bloeddruk en hartslag (3×, neem gemiddelde).
2. Laat de proefpersoon 3 minuten op een bankje stappen (20 stappen/min). Onmiddellijk daarna: meet bloeddruk en hartslag.
3. Meet vervolgens elke minuut gedurende 10 minuten (herstelperiode).
4. Teken een grafiek van hartfrequentie (y-as) t.o.v. tijd (x-as), met verticale lijn na inspanning.

Meettabel

Verwerkingsvragen

1. Verklaar waarom de hartfrequentie toeneemt bij inspanning.
2. Welke hormoon speelt een rol bij de snelle stijging van de hartfrequentie?
3. Wat is het hartminuutvolume in rust als de hartfrequentie 70 slag/min is en het slagvolume 70 mL?

Uitwerking (typische waarden)

V1: Bij inspanning hebben spieren meer zuurstof nodig voor aeroëbe ademhaling en meer ATP. Het hart moet meer bloed rondpompen → hogere hartfrequentie (via sympathisch zenuwstelsel) en groter slagvolume → hoger hartminuutvolume.

V2: Adrenaline (epinefrine) — vrijgegeven door het bijniermerg bij stress/inspanning — versnelt de sinoatriale knoop en vergroot de contractiekracht van het hart.

V3: HMV = HF × SV = 70 × 0,070 = 4,9 L/min ≈ 5 L/min.

Benodigde laboratoriumapparatuur van Labvakhandel

Labvakhandel levert digitale bloeddrukmeters (klinische kwaliteit), stopwatches en ergometrische hulpmiddelen voor fysiologie-practika in het voortgezet biologieonderwijs.

Bekijk het assortiment voor biologie of neem contact op voor advies.

Meer practicumopdrachten

Ontdek alle practica in de Labvakhandel kennisbank — voor biologie, scheikunde en natuurkunde.