Practicum: Microscopie van mitose in uiworteltop – Biologie Klas 4 VWO

In dit practicum voor klas 4 vwo maak je een kwets-preparaat van de groeizoon van een uiworteltop. Je herkent cellen in de verschillende fasen van mitose en koppelt dit aan de celcyclus en de rol van mitose bij groei en regeneratie.

Leerdoel

Na dit practicum kun je de fasen van mitose (profase, metafase, anafase, telofase) beschrijven en herkennen in microscopische beelden, de functie van mitose uitleggen (groei, weefselherstel), en de chromosomenaantallen voor en na mitose benoemen.

Cursusniveau en vakgebied

Niveau: VWO klas 4 | Vak: Biologie | Domein: M6 – Zelforganisatie: levenscyclus van de cel (CE)

Benodigdheden

• Uitgegroeid uibolloekie (wortels ≈1–2 cm)
• 1 N HCl (zoutzuur, 10% oplossing)
• Acetocarmine of toluidineblauw kleurstof
• waterbad op 60 °C
• Objectglaasjes, dekglaasjes en tissue
• Spiritusbrander of verwarmingsplaatje
• Lichtmicroscoop (100× en 400×)

Achtergrondinformatie

Mitose is de celdeling waarbij één diploide moedercel twee identieke diploide dochtercellen produceert. In de groeizoon van de worteltop (meristeem) vinden voortdurend celdelingen plaats. De fasen zijn: Interfase (DNA-replicatie, chromosomen niet zichtbaar) → Profase (chromosomen condenseren, kernmembraan verdwijnt) → Metafase (chromosomen in equatoriaalplaat) → Anafase (chromatiden uit elkaar getrokken) → Telofase (twee nieuwe kernen; celdeling voltooid).

Werkwijze

1. Snij 2–3 mm van de uiworteltop. Leg in 1 N HCl (5 min, 60 °C) — dit maceert de celwanden.
2. Spoel af met water. Breng het worteltopje op een objectglaasje.
3. Voeg 1 druppel acetocarmine toe. Verwarm licht (niet koken!) tot de kleurstof intrekkst.
4. Dek af met een dekglaasje. Kwets door voorzichtig met de duim te drukken (preparaat uitspreiden).
5. Bekijk bij 100×, daarna 400×. Zoek cellen in elke fase. Teken en benoem de fase.

Observatieschema

Verwerkingsvragen

1. In welke fase bevinden de meeste cellen zich? Verklaar dit vanuit de tijdsduur van de fasen.
2. Hoeveel chromosomen bevat een uiencel na afloop van mitose? (2n = 16 voor Allium cepa)
3. Wat is het verschil in functie tussen mitose en meiose?

Uitwerking

V1: De meeste cellen bevinden zich in interfase, want interfase duurt verreweg het langst (S-fase: DNA-replicatie, G1 en G2 samen ≈90% van de celcyclus). De andere fasen zijn relatief kort.

V2: Mitose produceert cellen met hetzelfde chromosomaantal als de moedercel. 2n = 16 → elke dochterce heeft 16 chromosomen.

V3: Mitose: celdeling voor groei en herstel; produceert diploide cellen (2n). Meiose: reductiedeling voor geslachtelijke voortplanting; produceert haploide geslachtscellen (n = 8 bij ui), die via bevruchting weer diploide cellen vormen.

Benodigde laboratoriumapparatuur van Labvakhandel

Labvakhandel levert acetocarmine, HCl-oplossingen, objectglaasjes en microscopen voor mitose-practika in het voortgezet biologieonderwijs.

Bekijk het assortiment voor biologie of neem contact op voor advies.

Meer practicumopdrachten

Ontdek alle practica in de Labvakhandel kennisbank — voor biologie, scheikunde en natuurkunde.