Kiemgetal berekenen (KVE/ml)
Bereken het kiemgetal van een monster op basis van het aantal
getelde kolonies, het uitgezaaide volume en de verdunningsfactor. De calculator
ondersteunt zowel enkelvoudige platen als het gemiddelde van
meerdere platen conform ISO 4833. Resultaten
worden weergegeven in KVE/ml of KVE/g, inclusief wetenschappelijke
notatie en beoordeling van het telbare bereik (15–300 kolonies).
Het kiemgetal — ook wel totaal aeroob kiemgetal (TAK)
of in het Engels Total Viable Count (TVC) / Colony Forming
Units (CFU/ml) — is een maat voor het aantal levensvatbare micro-organismen
in een monster. Een hoog kiemgetal wijst op microbiologische verontreiniging of
onvoldoende hygiëne. Een laag kiemgetal geeft aan dat het monster microbiologisch
schoon is.
Wat kunt u met deze calculator?
De kiemgetal-calculator biedt twee modi voor het berekenen van het
totaal aeroob kiemgetal (TAK) via de KVE-methode (kolonievormende eenheden):
| Modus |
Beschrijving |
| Enkelvoudige plaat |
Bereken het kiemgetal op basis van één petrischaal. Vul het
aantal getelde kolonies, het uitgezaaide volume (ml) en de
verdunningsstap in. De calculator geeft een waarschuwing als
de plaat buiten het telbare bereik valt (TNTC of te weinig
kolonies). |
| Meerdere platen |
Voeg meerdere platen toe met elk hun eigen kolonie-telling en
volume. De calculator berekent automatisch het gemiddelde van
de telbare platen (15–300 kolonies) en sluit ontelbare
platen uit conform ISO 4833. |
Hoe werkt het kiemgetal berekenen?
Het kiemgetal (ook wel totaal aeroob kiemgetal of TAK) geeft aan hoeveel
levensvatbare micro-organismen per ml of gram aanwezig zijn in een monster.
Het wordt uitgedrukt in KVE/ml (kolonievormende eenheden per
milliliter) of KVE/g. De standaardformule conform ISO 4833 is:
N = C ÷ (V × d)
Hierbij is N het kiemgetal (KVE/ml), C het aantal getelde
kolonies, V het uitgezaaide volume in ml, en d de
verdunningsfactor (bijv. 10⁻³ bij een 1:1000 verdunning). In Engelstalige
literatuur wordt KVE aangeduid als CFU (Colony Forming Units);
KVE/ml en CFU/mL zijn inhoudelijk identiek.
Praktijkvoorbeeld
Op een petrischaal met een verdunning van 10⁻³ en een uitgezaaid volume
van 0,1 ml worden 142 kolonies geteld:
N = 142 ÷ (0,1 ml × 0,001) = 142 ÷ 0,0001 = 1,42 × 10⁶ KVE/ml
Het monster bevat dus circa 1,4 miljoen kolonievormende eenheden per milliliter.
De plaat is telbaar (142 kolonies valt binnen 15–300) en het resultaat is
betrouwbaar.
Telbaar bereik en TNTC
Conform ISO 4833 zijn platen alleen betrouwbaar telbaar bij 15 tot 300 kolonies.
Platen met minder dan 15 kolonies zijn statistisch onbetrouwbaar; platen met meer
dan 300 kolonies (TNTC: Too Numerous To Count) geven aanleiding tot fouten door
overlap en competitie. Pas in dat geval de verdunning aan.
Verdunningsreeks aanleggen
Bij een onbekend monster wordt standaard een decimale verdunningsreeks aangelegd
(10⁻¹ t/m 10⁻⁶ of verder). Van elke verdunningsstap worden doorgaans
twee of drie platen uitgezaaid. Na incubatie worden de platen met een telbaar aantal
kolonies geselecteerd voor de kiemgetal-berekening. Voor het uitplaten heeft u
onder meer petrischalen,
een sterilisatieapparaat en
gekalibreerde pipetten
nodig.
Kiemgetal bij meerdere platen
Wanneer meerdere platen van dezelfde of aangrenzende verdunningen telbaar zijn,
wordt het rekenkundig gemiddelde van de individuele kiemgetallen berekend en
afgerond op twee significante cijfers. De calculator doet dit automatisch in de
modus “Meerdere platen”.
Normen voor kiemgetal in water en melk
Afhankelijk van de toepassing gelden verschillende wettelijke of richtlijnwaarden
voor het kiemgetal. Onderstaande tabel geeft een overzicht van veelgebruikte
referentiewaarden:
| Monster / toepassing |
Norm / richtwaarde |
Bron / kader |
| Drinkwater (leidingwater) |
≤ 100 KVE/ml bij 22°C |
Drinkwaterbesluit (NL) |
| Drinkwater (leidingwater) |
≤ 20 KVE/ml bij 37°C |
Drinkwaterbesluit (NL) |
| Rauwe koemelk (af boerderij) |
≤ 100.000 KVE/ml |
Verordening (EG) 853/2004 |
| Gepasteuriseerde melk |
≤ 50.000 KVE/ml |
Richtlijn zuivelsector |
| Laboratoriumwater (type 3) |
≤ 1.000 KVE/ml |
ISO 3696 |
| Farmaceutisch water (PW) |
≤ 100 KVE/ml |
Ph. Eur. / USP |
| Oppervlaktewater (zwemwater) |
≤ 1.000 KVE/100 ml (E. coli) |
Zwemwaterrichtlijn EU |
Raadpleeg altijd de actuele wet- en regelgeving voor uw specifieke toepassing.
De bovenstaande waarden zijn indicatief en kunnen per sector of regio afwijken.
Gerelateerde rekentools
Naast de kiemgetal-calculator biedt de Labvakhandel Kennisbank ook rekentools voor
molariteit en molaliteit,
verdunningen (C₁V₁ = C₂V₂),
de wet van Lambert-Beer en
pH en buffer-pH.
Let op — Disclaimer: Deze gegevens zijn met de grootst
mogelijke zorg samengesteld en zijn uitsluitend bedoeld voor onderzoeks- en
oriëntatiedoeleinden. Aan de vermelde informatie kunnen geen rechten worden
ontleend. Labvakhandel / Canidae Seal B.V. aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid
voor schade, verlies of letsel dat voortvloeit uit het gebruik of misbruik van
deze gegevens. Raadpleeg altijd de geldende veiligheidsdatasheet (SDS/MSDS) en
test in uw specifieke situatie voordat u een definitieve keuze maakt.
Voor microbiologisch onderzoek vindt u bij Labvakhandel ook
petrischalen en kweekplaten,
incubatoren en
glaswerk voor microbiologie.
