Slijpstuk glaswerk — ook wel geslepen glaswerk of normaalslip glaswerk genoemd — is laboratoriumglaswerk waarbij de verbindingspunten zijn voorzien van nauwkeurig geslepen conische verbindingen. Deze slijpstukken maken het mogelijk om verschillende glazen componenten lucht- en dampdicht te koppelen zonder gebruik van slangetjes of ander hulpmateriaal. Slijpstuk glaswerk is onmisbaar in de organische en anorganische chemie, bij destillatie, reflux, extractie en vacuümopstellingen.
Voor een algemeen overzicht van alle typen laboratoriumglaswerk, materialen en eigenschappen, zie het kennisbankartikel laboratorium glaswerk.
Een Normaal slijpstuk (afgekort NS, internationaal ook aangeduid als ground glass joint of standard taper joint) is een genormeerde conische slijpverbinding waarbij de buitenkegel van het ene onderdeel precies past op de binnenkegel van het andere. De coniciteit — de tapsheid van de kegel — is voor alle NS-verbindingen gelijk: 1:10. Dat wil zeggen dat de diameter per 10 mm lengte met 1 mm afneemt.
De maatvoering van een NS-slijpstuk wordt weergegeven als twee getallen, gescheiden door een schuine streep: NS xx/yy. Het eerste getal is de buitendiameter van de kegel in millimeters, gemeten op het breedste punt. Het tweede getal is de lengte van de geslepen zone in millimeters. Een slijpstuk aangeduid als NS 29/32 heeft dus een buitendiameter van 29 mm en een slijplengte van 32 mm.
De gangbare normaalslip maten in laboratoria zijn, van klein naar groot:
De meest gangbare maat in het standaard laboratorium is NS 29/32, gevolgd door NS 24/29 en NS 14/23. Let bij het samenstellen van een opstelling altijd op dat alle componenten dezelfde NS-maat dragen — NS-verbindingen zijn onderling niet uitwisselbaar tussen verschillende maten.
De mannelijke kegel (de buitenslijping) past precies in de vrouwelijke kegel (de binnenslijping). Voor een goed sluitende en smeerselvrije verbinding dient het geslepen oppervlak schoon en vrij van krassen te zijn. Bij vacuümopstellingen of langdurig gebruik wordt een dunne laag slijpsmeer (ofwel siliconen kranenvet) aangebracht om de verbinding dampdicht te maken en vastlopen te voorkomen. Bij gebruik met sterke zuren, basen of halogeenhoudende oplosmiddelen kan slijpsmeer reageren met het medium — overweeg in dat geval PTFE-mantelafdichtingen of slijpstukken zonder smeer. Voor het beoordelen van de compatibiliteit van smeermiddelen en afdichtingsmaterialen met specifieke chemicaliën is de chemische compatibiliteitstool beschikbaar.
NS-verbindingen zijn per definitie niet direct uitwisselbaar tussen verschillende maten: een NS 29/32 past niet op een NS 24/29. Toch is het mogelijk om opstellingen met gemengde maten samen te stellen via verloopstukken (ook wel reductieadapters of NS-reductiestoppen). Deze verbindingsstukken hebben aan de ene zijde een bepaalde NS-buitenkegel en aan de andere zijde een andere NS-binnenkegel, zodat u componenten met verschillende maten kunt koppelen. Let bij gebruik van verloopstukken op de mechanische stabiliteit van de opstelling: een zwaar bovenste component op een kleine adapter vraagt om extra ondersteuning via een statief en klemmen.
De meest voorkomende slijpstuk glasartikelen in een organisch-chemisch of analytisch laboratorium zijn: rondbodemkolven met NS-hals, destillatiebruggen, refluxkoelers (bolkoelers en Liebig-koelers), Vigreuxkolommen en andere fractioneerkolommen, driewegkranen, aanvoerbuizen, thermometeradapters, druppeltrechters, scheitrechters met NS-stop, Dean-Stark-apparaten en vacuümadapters. Al deze componenten zijn onderling combineerbaar zolang de NS-maat overeenkomt.
Een goede slijpstukopstelling vraagt om een systematische aanpak. Werk van onder naar boven: begin met de verwarmingsbron en het statief, bevestig de kolf aan een klem, en bouw de rest van de opstelling op vanuit die basis. Praktische richtlijnen:
Laboratoriumglaswerk wordt ingedeeld naar functie. De vier belangrijkste categorieën zijn:
Het nauwkeurigste laboratoriumglaswerk valt in de categorie volumetrisch maatglaswerk klasse A. Binnen die categorie geldt de volgende rangorde van nauwkeurigheid:
Slijpstuk glaswerk is niet geijkt en valt daarmee buiten de volumetrische nauwkeurigheidsclassificatie; het is ontworpen voor chemische opstellingen, niet voor volumemeting.
Een uitgebreidere lijst van veelgebruikte glaswerktypen:
De vorm van een glasartikel is afgestemd op de functie. De meest voorkomende basisvormen in het laboratorium zijn:
Een NS-slijpstukverbinding is conisch geslepen glas-op-glas: geen rubber, geen plastic. Voordelen zijn de inertie (geen contaminatie van verbindingsmateriaal), de herbruikbaarheid en de geschiktheid voor hoge temperaturen en vacuüm. Een schroefdopverbinding (zoals GL 14, GL 18, GL 25 of GL 45) gebruikt een schroefdraad met een inlegrubber of PTFE-afdichting. Schroefdopverbindingen zijn sneller te openen en te sluiten, minder gevoelig voor vastlopen en bij flessenopstellingen de standaard. NS-verbindingen zijn de voorkeur bij complexe chemische opstellingen; schroefdopverbindingen bij opslag en eenvoudig gebruik.
Ja, DURAN borosilicaatglas slijpstuk glaswerk is autoclaveerbaar bij de standaard cycli van 121 °C en 134 °C. Verwijder voor het autoclaveren eventueel aanwezig slijpsmeer, PTFE-mantelafdichtingen of rubberen afdichtingen die niet hittebestendig zijn. Zorg dat de slijpstukverbindingen niet gesloten zijn tijdens het autoclaveren om drukopbouw in de kolf te voorkomen.
Laboratoriumglaswerk wordt vrijwel uitsluitend gemaakt van borosilicaatglas (borosilicaat 3.3), een glastype dat speciaal is ontwikkeld voor chemische en thermische belasting. De belangrijkste eigenschappen:
Reinig slijpstuk glaswerk direct na gebruik om vastgedroogde residuen te voorkomen. Spoel eerst met een geschikt oplosmiddel, gevolgd door water en een laboratoriumdetergent. Vermijd schurende reinigingsmiddelen en metalen borstels op de geslepen oppervlakken — krassen verminderen de sluitkwaliteit van de verbinding. Vastgelopen slijpstukken kunt u voorzichtig losmaken door de verbinding kort te verwarmen of door een korte periode in een ultrasonicator te plaatsen. Bij machinaal reinigen in een laboratoriumvaatwasser geldt hetzelfde als voor regulier glaswerk: gebruik een korte cyclus bij lage temperatuur met weinig alkalisch reinigingsmiddel om het geslepen oppervlak te ontzien.
Het meest gebruikte slijpsmeer is siliconenvet (silicone grease of stopcock grease). Dit is chemisch inert tegenover de meeste waterige oplossingen en is bestand tegen matige temperaturen. Voor specifieke toepassingen zijn alternatieven beschikbaar:
Breng slijpsmeer altijd spaarzaam aan: een te dikke laag vervuilt de inhoud van de kolf en is moeilijk volledig te verwijderen bij reiniging.
Vastgelopen slijpstukken zijn een veelvoorkomend probleem, met name na verhitting zonder slijpsmeer of na gebruik van basen die het glas etsen. De volgende aanpak werkt in de meeste gevallen:
Lukt het niet met bovenstaande methoden, forceer dan niet: breuk van een slijpstukverbinding leidt tot scherpe glasscherven. Laat de verbinding in dat geval weken of raadpleeg de glasinstrumentmaker van uw instelling.
Laboratoriumglas kent twee kwaliteitsdimensies: het materiaal en — voor maatglaswerk — de nauwkeurigheidsklasse.
Op materiaalvlak zijn de drie relevante niveaus: borosilicaatglas 3.3 (de laboratoriumstandaard, hydrolyseklasse 1, autoclaafbestendig), sodakalkglas (hydrolyseklasse 3, goedkoper, geschikt voor minder veeleisende toepassingen) en kwartsglas (vrijwel puur SiO2, UV-transparant, bestand tot ruim boven 1000 °C, voor gespecialiseerde analytische toepassingen).
Voor volumetrisch maatglaswerk geldt daarnaast de indeling in klasse A (strengste toleranties conform ISO/DIN, geschikt voor nauwkeurige kwantitatieve analyse en gereguleerde omgevingen) en klasse B (ruimere toleranties, doorgaans het dubbele van klasse A, voor routinematig werk). Klasse A-glaswerk is herkenbaar aan de aanduiding “A” op het glaswerk zelf, soms aangevuld met een fabrieksijkverklaring.
Laboratoriumglaswerk is doorgaans gemarkeerd met de volgende aanduidingen:
Twijfelt u of uw glaswerk borosilicaat of gewoon sodaglas is? Een betrouwbare materiaaltest is in een gewoon laboratorium niet eenvoudig uit te voeren: borosilicaat- en sodaglas zijn met het blote oog vrijwel niet te onderscheiden. Vertrouw daarom op de merknaam-inscriptie en koop laboratoriumglaswerk altijd bij een gespecialiseerde leverancier die het glastype garandeert.
Bekijk het assortiment slijpstuk glaswerk en overig laboratoriumglaswerk van Labvakhandel, of neem contact op voor advies bij de keuze van de juiste verbindingen voor uw opstelling.
Disclaimer: De informatie in dit artikel is bedoeld als algemene technische toelichting. Canidae Seal B.V. / Labvakhandel.nl aanvaardt geen aansprakelijkheid voor de toepassing van deze informatie in specifieke analytische, klinische of industriële situaties. Raadpleeg voor uw eigen toepassing altijd de geldende normen, vakliteratuur en de documentatie van fabrikant en apparatuur.
Inloggen
Wachtwoord vergeten
Account aanmaken
Uw winkelwagen is leeg.
