Capillaire elektroforese

Capillaire elektroforese (CE) is een analytische scheidingstechniek waarbij geladen deeltjes in een dunne, met buffer gevulde capillair worden gescheiden onder invloed van een sterk elektrisch veld. De techniek combineert de hoge scheidingsefficiëntie van elektroforese met de snelheid en automatisering van een instrumentele analyse. Capillaire elektroforese wordt toegepast voor de scheiding van ionen, eiwitten, DNA-fragmenten, geneesmiddelen en kleine organische moleculen, vaak met een resolutie die van vloeistofchromatografie overtreft.

Werkingsprincipe capillaire elektroforese: capillair, elektroden, bufferreservoirs, elektro-osmotische flow en detector

Wat is capillaire elektroforese?

Bij capillaire elektroforese wordt een nauwe capillair (binnendiameter 25–100 µm, lengte 20–100 cm) gevuld met een geleidende buffer (achtergrondelektrolyt). De uiteinden van de capillair staan in twee bufferreservoirs, elk voorzien van een elektrode. Wanneer over de capillair een hoge spanning wordt aangelegd (10–30 kV), migreren geladen deeltjes door de capillair op basis van hun lading en grootte. Een detector bij het uiteinde van de capillair registreert de deeltjes naarmate ze passeren, wat resulteert in een elektroferogram: een grafiek van detectorsignaal tegen migratietijd.

Het principe: hoe werkt capillaire elektroforese?

De scheiding berust op twee gelijktijdige verschijnselen:

  • Elektroforetische mobiliteit: geladen deeltjes bewegen door het elektrische veld naar de elektrode met tegengestelde lading. De snelheid hangt af van de lading-massaverhouding: kleine, sterk geladen ionen migreren sneller dan grote, zwak geladen deeltjes.
  • Elektro-osmotische flow (EOF): aan het binnenoppervlak van een ongecoate kwartscapillair ontstaan bij contact met buffer negatief geladen silanolgroepen. Deze trekken positieve ionen uit de buffer aan, die onder invloed van het elektrische veld naar de kathode bewegen en de gehele buffervloeistof meeslepen. De EOF fungeert als een "pomp" die alle deeltjes — ongeacht hun lading — in dezelfde richting voortstuwt.

De waargenomen migratiesnelheid van een deeltje is de som van zijn eigen elektroforetische mobiliteit en de elektro-osmotische flow. Hierdoor kunnen in één analyse kationen, neutrale moleculen en anionen na elkaar worden gedetecteerd: kationen het eerst (eigen migratie plus EOF in dezelfde richting), dan neutrale deeltjes (alleen meegevoerd door de EOF), en tot slot anionen (eigen migratie tegen de EOF in, maar door de sterke EOF toch meegesleept).

Modi van capillaire elektroforese

Capillaire elektroforese is een verzamelnaam voor meerdere scheidingsmodi, die elk een ander scheidingsmechanisme benutten:

Modus Afkorting Scheidingsmechanisme Typische toepassing
Capillaire zone-elektroforese CZE Verschil in lading-massaverhouding Anorganische ionen, kleine moleculen, eiwitten
Capillaire gelelektroforese CGE Scheiding op grootte in een polymeermatrix DNA-fragmenten, eiwitten (SDS-CGE)
Micellaire elektrokinetische chromatografie MEKC Verdeling tussen buffer en micellen Neutrale en geladen moleculen samen
Capillaire iso-elektrische focusering CIEF Scheiding op iso-elektrisch punt (pI) Eiwitten, peptiden, antilichamen
Capillaire isotachoforese CITP Scheiding tussen leidende en volgende elektrolyt Opconcentreren van verdunde monsters

Capillaire zone-elektroforese (CZE)

De meest gebruikte en eenvoudigste modus. De capillair is gevuld met één homogene buffer en de scheiding berust uitsluitend op verschillen in lading-massaverhouding. CZE is breed inzetbaar voor de scheiding van ionen, organische zuren, peptiden en eiwitten.

Capillaire gelelektroforese (CGE)

De capillair is gevuld met een polymeernetwerk (vervangbare gelmatrix) dat als moleculaire zeef werkt. Grote moleculen bewegen langzamer door het netwerk dan kleine. CGE is de techniek achter geautomatiseerde DNA-fragmentanalyse en DNA-sequencing — de scheiding van DNA-fragmenten op lengte vormt de basis van capillaire sequencers zoals gebruikt bij Sanger-sequencing.

Detectiemethoden

De gescheiden deeltjes worden ter plaatse in de capillair gedetecteerd. De meest gebruikte detectiemethoden zijn:

  • UV-Vis-absorptie: de meest gebruikte methode. Detectie vindt plaats door een venster in de capillair waar de coating is verwijderd. Eenvoudig en breed toepasbaar, maar minder gevoelig door de korte optische weglengte (de capillairdiameter).
  • Fluorescentiedetectie (LIF): laser-geïnduceerde fluorescentie biedt een veel hogere gevoeligheid dan UV, maar vereist dat de analyt fluorescerend is of gelabeld wordt. Standaard bij DNA-fragmentanalyse met fluorescente kleurstoffen.
  • Massaspectrometrie (CE-MS): koppeling aan een massaspectrometer levert naast scheiding ook identificatie op massa op. Krachtig voor metabolomics en eiwitanalyse.
  • Geleidbaarheidsdetectie: contactloze geleidbaarheidsdetectie (C4D) is geschikt voor kleine anorganische ionen die geen UV absorberen.

Capillaire elektroforese versus vloeistofchromatografie

Capillaire elektroforese en vloeistofchromatografie (HPLC) zijn complementaire scheidingstechnieken. De belangrijkste verschillen:

Eigenschap Capillaire elektroforese HPLC
Scheidingsprincipe Lading en grootte in elektrisch veld Verdeling tussen mobiele en stationaire fase
Scheidingsefficiëntie Zeer hoog (tot >1 miljoen schotels) Hoog (10.000–50.000 schotels)
Monstervolume Zeer klein (nanoliters) Microliters
Oplosmiddelverbruik Minimaal (alleen buffer) Aanzienlijk (organische oplosmiddelen)
Geschikt voor Ionen, eiwitten, DNA, chirale scheidingen Breed scala aan organische verbindingen

Toepassingen van capillaire elektroforese

  • DNA-analyse: fragmentanalyse, genotypering, microsatelliet-analyse (STR) voor forensisch onderzoek en Sanger-sequencing via capillaire sequencers.
  • Farmaceutische analyse: zuiverheidsbepaling, chirale scheiding van enantiomeren en bepaling van verontreinigingen in geneesmiddelen conform de Europese farmacopee.
  • Eiwit- en peptideanalyse: karakterisering van monoklonale antilichamen, ladingvariantanalyse en bepaling van het iso-elektrisch punt.
  • Klinische chemie: serumeiwitelektroforese voor de diagnose van bijvoorbeeld monoklonale gammopathieën, hemoglobinevarianten en HbA1c-bepaling.
  • Voedings- en milieuanalyse: bepaling van anorganische ionen, organische zuren en additieven in dranken, water en levensmiddelen.

Voordelen en beperkingen

Capillaire elektroforese onderscheidt zich door een uitzonderlijk hoge scheidingsefficiëntie, een minimaal monster- en reagentiaverbruik en korte analysetijden. De techniek is breed toepasbaar, van kleine ionen tot grote biomoleculen. Tegenover deze voordelen staan enkele beperkingen: de gevoeligheid van UV-detectie is door de korte optische weglengte lager dan bij HPLC, de reproduceerbaarheid van de migratietijd is gevoelig voor veranderingen aan het capillairoppervlak, en de techniek vereist zorgvuldig onderhoud van de capillair en de buffers om consistente resultaten te behalen.

Gerelateerde onderwerpen bij Labvakhandel

Capillaire elektroforese sluit aan bij andere scheidings- en analysetechnieken in de kennisbank. Zie de artikelen over vloeistofchromatografie en next-generation sequencing voor verwante methoden in de moleculaire analyse. Voor benodigde verbruiksartikelen kunt u terecht in de categorie chromatografie of neemt u contact op voor advies.

Bestellijst

Uw winkelwagen is leeg.