Conversietabel AISI en EN voor roestvast staal

Roestvast staal komt onder vele namen voor: AISI 304, 1.4301, UNS S30400, X5CrNi18-10, V2A — allemaal de identieke staalkwaliteit. Voor wie internationaal inkoopt of met oude documentatie werkt is een eenduidige conversie onmisbaar. Deze pagina geeft de complete tabel met alle gangbare aanduidingen voor de staalkwaliteiten die in het laboratorium voorkomen.

Voor inhoudelijke uitleg over rvs in het lab, zie roestvast staal AISI en EN. Voor de bredere context van normering: normeringen in het laboratorium.

Waar staat AISI voor?

AISI staat voor American Iron and Steel Institute, de Amerikaanse brancheorganisatie die tot 1995 een classificatiesysteem voor staalsoorten beheerde. Het AISI-nummersysteem — AISI 304, AISI 316, enzovoort — is daarna formeel overgenomen door SAE International en ondergebracht in het UNS-stelsel (Unified Numbering System). AISI 304 heet daarin officieel UNS S30400; AISI 316L heet UNS S31603.

In de dagelijkse praktijk zijn de AISI-nummers nooit verdwenen: fabrikanten, leveranciers en laboratoria wereldwijd gebruiken ze nog altijd omdat ze kort en ondubbelzinnig zijn. In Europese productspecificaties ziet u daarom vaak gecombineerde aanduidingen als AISI 316L (1.4404) of 1.4404 / vroeger AISI 316L. De conversietabel hieronder koppelt beide systemen aan elkaar.

Hoofdtabel: meest voorkomende laboratoriumkwaliteiten

AISI / SAE EN-nummer EN-naam UNS Duitse naam Type Lab-toepassing
AISI 201 1.4372 X12CrMnNiN17-7-5 S20100 — Austenitisch Goedkoper alternatief 304, lagere corrosieweerstand
AISI 301 1.4310 X10CrNi18-8 S30100 — Austenitisch Veerstaal, hardbaar door koudvervorming
AISI 303 1.4305 X8CrNiS18-9 S30300 — Austenitisch, vrij snijdend Verspaningsdoeleinden
AISI 304 1.4301 X5CrNi18-10 S30400 V2A Austenitisch Standaard lab-RVS: spatels, lepels, draadgazen, statiefmateriaal
AISI 304L 1.4307 X2CrNi18-9 S30403 V2A laagkoolstof Austenitisch Gelaste constructies, autoclaafmandjes
AISI 304H 1.4948 X6CrNi18-11 S30409 — Austenitisch Hogere koolstof voor hoge-temperatuur toepassing
AISI 309 1.4828 X15CrNiSi20-12 S30900 — Austenitisch hittebestendig Ovenonderdelen, tot 1000 °C
AISI 310 1.4845 X8CrNi25-21 S31000 — Austenitisch hittebestendig Hoge temperatuur, tot 1100 °C
AISI 316 1.4401 X5CrNiMo17-12-2 S31600 V4A Austenitisch Chemisch belast: pincetten, naalden, instrumenten in chloridenmilieu
AISI 316L 1.4404 X2CrNiMo17-12-2 S31603 V4A laagkoolstof Austenitisch Medisch, farma, gelaste constructies in chloridenmilieu
AISI 316Ti 1.4571 X6CrNiMoTi17-12-2 S31635 V4A met titaan Austenitisch Alternatief voor 316L, met titaan-stabilisatie
AISI 317L 1.4438 X2CrNiMo18-15-4 S31703 — Austenitisch Hogere Mo, voor sterk chloride/zwavelzuur
AISI 321 1.4541 X6CrNiTi18-10 S32100 — Austenitisch Alternatief voor 304L met titaan-stabilisatie
AISI 347 1.4550 X6CrNiNb18-10 S34700 — Austenitisch Niobium-gestabiliseerd, hoogtemperatuur
AISI 410 1.4006 X12Cr13 S41000 — Martensitisch Hardbaar, voor mesjes en scharen
AISI 420 1.4021 X20Cr13 S42000 — Martensitisch Scalpels, snijdende instrumenten
AISI 430 1.4016 X6Cr17 S43000 — Ferritisch Goedkoper alternatief 304; magnetisch
AISI 440C 1.4125 X105CrMo17 S44004 — Martensitisch Zeer hard, voor hoogwaardige snijinstrumenten
AISI 904L 1.4539 X1NiCrMoCu25-20-5 N08904 — Austenitisch (super-RVS) Zeer corrosiebestendig, voor hete zwavelzuur
AISI 2205 (duplex) 1.4462 X2CrNiMoN22-5-3 S32205 — Duplex (austeniet-ferriet) Zeer sterk en corrosiebestendig
AISI 2507 (super-duplex) 1.4410 X2CrNiMoN25-7-4 S32750 — Super-duplex Extreem corrosie-resistent

Samenstelling van de meest voorkomende kwaliteiten

De legeringssamenstelling bepaalt direct de eigenschappen van het staal. De volgende tabel toont de richtwaarden volgens EN 10088-1 voor de meest gebruikte lab-RVS:

Kwaliteit C (%) Cr (%) Ni (%) Mo (%) Mn (%) Overig
1.4301 / 304 ≤ 0,07 17,5 - 19,5 8 - 10,5 — ≤ 2,0 —
1.4307 / 304L ≤ 0,03 17,5 - 19,5 8 - 10,5 — ≤ 2,0 —
1.4541 / 321 ≤ 0,08 17 - 19 9 - 12 — ≤ 2,0 Ti ≥ 5x%C
1.4401 / 316 ≤ 0,07 16,5 - 18,5 10 - 13 2 - 2,5 ≤ 2,0 —
1.4404 / 316L ≤ 0,03 16,5 - 18,5 10 - 13 2 - 2,5 ≤ 2,0 —
1.4571 / 316Ti ≤ 0,08 16,5 - 18,5 10,5 - 13,5 2 - 2,5 ≤ 2,0 Ti ≥ 5x%C
1.4539 / 904L ≤ 0,02 19 - 21 24 - 26 4 - 5 ≤ 2,0 Cu 1,2 - 2,0
1.4462 / 2205 ≤ 0,03 21 - 23 4,5 - 6,5 2,5 - 3,5 ≤ 2,0 N 0,10 - 0,22

Wat is het verschil tussen 316 en 316L?

De letter L staat voor low carbon: een lager maximaal koolstofgehalte (maximaal 0,03% in plaats van 0,07%). Dit verschil is alleen relevant in twee situaties:

  • Gelaste constructies — bij lassen wordt het staal lokaal verhit. In standaard 316 (1.4401) ontstaan dan chroomcarbide-uitscheidingen in de laszone, waardoor de chroomoxide-beschermlaag lokaal verzwakt. De 316L-variant (1.4404) heeft te weinig koolstof voor dit fenomeen en blijft ook in de lasnaad corrosiebestendig.
  • Stoomsterilisatie en hoge temperaturen — autoclaafmandjes en gelaste constructies die regelmatig worden gestoomsteriliseerd zijn met 316L duurzamer.

Voor losse, niet-gelaste instrumenten — een pincet, een naald — maakt het L-onderscheid in de dagelijkse laboratoriumroutine weinig verschil. In farma- en medische omgevingen geldt 316L (1.4404) desondanks als de feitelijke standaard, omdat daar ook de lasbaarheid voor reparaties en de certificeringseisen een rol spelen.

Hetzelfde onderscheid bestaat voor de 304-lijn: 304L (1.4307) is de laagkoolstofvariant van 304 (1.4301), met identieke toepassingslogica. Zie de samenstelling in de tabel hierboven.

Lezen van een EN-naam

De EN-naam codeert de samenstelling in een korte tekst. Voorbeeld: X5CrNi18-10:

  • X — legering met meer dan 5% legeringselementen.
  • 5 — gemiddeld koolstofgehalte 0,05% (de 5 staat voor 5/100).
  • Cr — chroom is hoofdlegerelement.
  • Ni — nikkel is tweede legerelement.
  • 18 — gehalte chroom 18%.
  • 10 — gehalte nikkel 10%.

Voor laagkoolstof-varianten begint de aanduiding met "X2" (maximaal 0,03% C). Met titaan- of niobium-stabilisatie volgt een achtervoegsel: X6CrNiTi17-12-2 heeft 6 = 0,06%C, 17%Cr, 12%Ni, 2%Mo, plus titaan-stabilisatie.

De materiaalcode 1.xxxx

Het EN-nummer 1.xxxx volgt eveneens een systematiek:

  • 1 — de "1" voor staal (andere materiaalgroepen krijgen andere prefixen).
  • 43xx — austenitisch RVS-bereik.
  • 44xx — verbeterde austenitische varianten.
  • 40xx — martensitisch RVS.
  • 45xx — precipitation hardening RVS.

De laatste twee cijfers identificeren de specifieke legering binnen de groep. De codering is wereldwijd uniek voor staalkwaliteiten.

Andere ISO- en JIS-aanduidingen

Naast AISI en EN bestaan internationale equivalenten in andere normstelsels. De volgende tabel toont de overeenkomst voor de hoofdkwaliteiten:

EN AISI UNS JIS (Japan) GB (China) ISO
1.4301 304 S30400 SUS 304 06Cr19Ni10 X5CrNi18-10
1.4307 304L S30403 SUS 304L 022Cr19Ni10 X2CrNi18-9
1.4401 316 S31600 SUS 316 06Cr17Ni12Mo2 X5CrNiMo17-12-2
1.4404 316L S31603 SUS 316L 022Cr17Ni12Mo2 X2CrNiMo17-12-2
1.4571 316Ti S31635 SUS 316Ti 06Cr17Ni12Mo2Ti X6CrNiMoTi17-12-2

RVS, inox en stainless steel: dezelfde stof, andere naam

Roestvast staal heeft in verschillende talen en regio's een eigen aanduiding. Al deze namen verwijzen naar hetzelfde materiaal: een ijzerlegering met minimaal 10,5% chroom.

  • RVS — Roestvrij Staal (Nederlands). De afkorting wordt in Nederland en België gebruikt, hoewel roestvast technisch correcter is: het staal is roestbestendig, niet absoluut roestvrij.
  • Inox — van het Franse inoxydable (niet-oxideerbaar). Gangbaar in Frankrijk, België, Italië en Spanje, en in internationale productnamen.
  • Stainless steel — de Engelse en internationaal meest gebruikte aanduiding.
  • V2A / V4A — historische Duitse handelsnamen (zie de sectie over ISO- en JIS-aanduidingen hierboven).

In laboratoriumcatalogi worden RVS, inox en stainless steel door elkaar gebruikt voor identieke producten. De materiaalkwaliteit wordt altijd uitgedrukt in de AISI- of EN-aanduiding (zie de tabel bovenaan deze pagina) — niet in de taalvariant van de materiaalnaam.

Snelle selectiehulp

Toepassing Kies bij voorkeur Alternatief
Algemene spatels en lepels 1.4301 (AISI 304) 1.4307 (304L)
Pincetten voor algemeen gebruik 1.4301 (304) 1.4310 (301)
Pincetten voor biologisch werk 1.4404 (316L) 1.4401 (316)
Naalden, injectie 1.4404 (316L) 1.4435 (316L, hoog Mo)
Scalpels en snijdende instrumenten 1.4021 (420) of 1.4125 (440C) —
Autoclaafmandjes en gelaste constructies 1.4307 (304L) of 1.4404 (316L) —
Statiefmateriaal 1.4301 (304) —
Farma-uitrusting, GMP 1.4404 (316L) met certificaat 1.4435 voor strengere eisen
Hoge temperaturen (> 600 °C) 1.4828 (309) of 1.4845 (310) —
Sterk corrosief (geconc. zuur) 1.4539 (904L) of duplex 1.4462 —

A2 en A4: de ISO 3506-aanduiding voor bevestigingsmiddelen

Naast de AISI- en EN-nummers bestaat er een derde codesysteem voor roestvast staal: de A-klassen uit ISO 3506. Dit systeem geldt uitsluitend voor bevestigingsmiddelen (bouten, moeren, schroeven, draadeinden) en is niet bedoeld voor instrumenten, apparatuur of constructiestaal.

ISO 3506-klasse Overeenkomstige AISI-kwaliteit EN-nummer Kenmerken
A2 AISI 304 / 304L 1.4301 / 1.4307 Standaard roestvast staal voor bevestigingsmiddelen. Goede corrosieweerstand voor algemeen gebruik; niet geschikt voor chloridenmilieu.
A4 AISI 316 / 316L 1.4401 / 1.4404 Hogere corrosieweerstand door molybdeen. Geschikt voor zout, chloriden en agressievere media. Standaard in mariene en chemische omgevingen.

De cijfers na de letter (A2-50, A2-70, A4-80) geven de sterkteklasse aan in N/mm², niet de materiaalkwaliteit. Een A4-70 bout is dus gemaakt van 316-kwaliteit staal met een treksterkte van minimaal 700 N/mm².

Voor de meeste laboratoriumtoepassingen waarbij bevestigingsmiddelen corrosiebestendig moeten zijn, is A4 de veilige keuze. Gebruik de tabel bovenaan deze pagina om de exacte EN- of AISI-kwaliteit van een bevestigingsmiddel te achterhalen op basis van de leveranciersspecificatie.

Bij Labvakhandel vindt u spatels, pincetten en statiefmateriaal van roestvast staal.


Disclaimer: dit artikel geeft een toelichting op normen en standaarden zoals die op het moment van schrijven gangbaar zijn. Normen worden periodiek herzien en ingetrokken. Raadpleeg voor de actuele, juridisch bindende versie altijd de officiële uitgevende instantie (zoals NEN, ISO, DIN, ASTM of USP) of een geaccrediteerde adviseur. Labvakhandel.nl aanvaardt geen aansprakelijkheid voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.

Bestellijst

Uw winkelwagen is leeg.